TEPECİK KÖYÜ TARİHÇESİ ve Keten Nezgep El İşi

AYANCIK Tepecik Köyü Tarihçesi
Köyümüz, ülkemizin kuzeyinde Orta Karadeniz bölgesinde, kuzeyin yıldızı Sinop / Ayancık
Köyümüzün kuruluşu Osmanlı döneminde olduğu bilinmektedir. sinop iline 45 km Ayancık 15 km uzaklıkta olup deniz kıyısından 4 km mesafede kuruludur.Manzarası muhteşemdir doğa harikası bir köydür.

Yörenin doğal bitki örtüsünü ormanlar oluşturmaktadır. Bitki örtüsü çok zengin ve yoğun olup , yükselti kuşaklarına göre farklılaşmaktadır. Kıyı kesiminde yayvan yapraklı orman dokusu , makilik ve fundalıklar ile kültür bitkileri yaygındır. Kıyıdan itibaren yükseldikçe iğne yapraklı ağaç ve bitki türleri yoğunluk kazanmaktadır. Ormanlarda çam, köknar,kayın, gürgen, meşe, ıhlamur, çınar, kestane, çeşitli maki ve çalı türleri yer almaktadır.


EL İŞİ OYA NAKIŞ Ayancık yöresinde yapılan nakışlar ( işlemeler) içe giyilen göyneklerde yakaya, başta nezgep ve yengil’e, ayakta şalvarın paçasına işlenirler ve kullanıldıkları yere göre özellikler içerirler.
—————————————————–
SÖKME İŞİ : ݁Egiyimde kullanılan göyneğin yakasına yapılan iş sökme ve oya tekniği ile yapılır. Sökme işi teknik olarak kesme ve ajurlar grubuna girmektedir. Yapılış tekniği olarak işlemede kolaylık sağlaması ve ipliklerin işin sonuna kadar devam etmesi için tersten yapılmaktadır. İşleme ipliği olarak 8 ve 12 numara kotan ipliği kullanılır.
—————————————————–
Ayrıca ; Sökme işi yanında yakalarda ” sEEen , haramus suyu, balık kılEE, kaytan, tırnak , yengil gEE oya ” diye adlandırılan ve çoğunluğu kanaviçe ve goblen tekniği ile işlenmiş sElemeler göze çarpmaktadır.
—————————————————–
OYA İŞLERİ : Yaka kenarına iğne ile kotan iplik kullanılarak iğne oyası tekniği ile maydanoz, pirinE halkalı şeker adı verilen motiflerle sElemeler yapılır. Oyalar genellikle yaka kenarlarına geniş, kEE parçalara dar olarak çalışılır.
—————————————————–
PAÇA İŞİ : ݁Egiyimde şalvarların paçalarına susma tekniği ile yapılan sElemelerdir.
—————————————————–
NEZGEP İŞİ : Tersinden sayılarak susma tekniği ile başa takılan başlık olan nezgep Eerine işlenen işlerdir. Desende tamamen bordo renk kullanılmıştır.
—————————————————–
YENGİL İŞİ : Başta kullanılan nezgep’ in dEgE durmasını sağlamak amacı ile çene altında duran iki ucunun nezgep’ e bağlandıE 2 cm genişliğindeki yengil Eerine kanaviçe tekniği ile işlenen iştir.
—————————————————–
Göynek yakaları, el dokuması olan Ayancık Keteni Eerine işlenmektedir. Ketenin ekimi, hasadı, lifin ipliğe , ipliğin el tezgahlarında kumaşa , kumaşın giysiye dönEmesi çok emek isteyen bir iştir.
—————————————————–
Ayancık Göynek Yakaları, Göynek adı verilen ve içe giyilen bir tE iEçamaşırının yaka kısmına işlenerek yapılmıştır. Keten el dokumasından elde dikilen göynekler o dönemlerde hazır giyim olmadıE için ihtiyacı karşılamak amacıyla yapılmıştır. Serin tutması ve teri emmesi nedeniyle oldukça sağlıklı olan göynekler gEEEde artık sadece yaşlı kadınlar tarafından giyildiği için Eetilmemektedir.
—————————————————–
Ayancık ilçesi el dokuması “Ayancık Keteni” ve “Ayancık Göynek Yakaları” ile E yapmıştır. Ayancık ilçesi merkezinde ve köylerinde, keten el dokuması Eerine çeşitli işlemeler yapılmaktadır. Göynek Yakaları, don paçası ve başlık Eerine yapılan işlemeler iEgiyimi sElemek amacıyla yapılmıştır.
—————————————————–
Nezgep adı verilen başlık Eerindeki işlemeye de adını vermiştir. Don paçasındaki işlemeye de Paça İşi denilmektedir . Başlık ve don paçasındaki işlemelerin değişik örnekleri yoktur, tek modeldir. Tek renk bordo kullanılarak, Oyulgama Dikişi tekniği ile ters yEEden işlenmektedir. Burada TEk kadını kıvrak zekasını kullanarak, zor olan işlemeyi rahat görmek için ters yEEden işleyerek, kolay hale getirmiştir.
—————————————————-

Sinop/Ayancık Benim Memleketim

Yöresel Kıyafetler

Mahallinde yetiştirilen “keten elyafları” elde ve Ekrıklarda iplik haline getirildikten sonra yerli tezgahlarda dokunarak bez haline getirilir. Rengi beyazdır. Bu ketenden, erkeklere; ceket, pantalon, iEçamaşırı, kadınlara; başörtEE iEçamaşırı, elbise, cepken, E etek yapılır. Peşkir, yatak ve divan örtEEyapılır.Ayancık Gençlik Spor’un kurulduğundan son yıllarına kadar formaları bu tanınmış Ayancık keteninden yapılırdı. Ayancık’ta giyim merakı oldukça ileridir. Sahil köylEeri çoğunlukla kilt pantolon ve ceket, daEköylEeri ise, çoğunlukla zıpka(pantolonun belden lastikli olanı) giyerler. Kadınlarımız pamuklu denilen Eetekli entari (elbise) Eerine cepken, bazı yerlerde kuşak, arkadan öne doğru peştemal sararlar. Entarinin içine giyilen keten gömleğin yakaları işlemelidir. Ayrıca Eerine yelek giyilir. Başa, baş örtEEbağlanır, içine saçların EtEe işlemeli mezgep (başlık)giyerler. Ayaklarına lastik çarık, yemeni ve iskarpin giyerler. Bu kıyafetler yöremizde halen giyilmekte ve ya çeyiz sandıklarında en nadide eşyalar olarak nineden toruna, diğer adet ve gelenklerimizle beraber saklanmaktadır.

Halk Giysileri

Ayancık ve civarındaki yöresel giysilerin temelini yukarıda da belirtildiği gibi keten giysiler oluşturmaktadır. Bununla birlikte Yöre kıyafetleri ve isimleri şöyledir :

Bayanlarda ;
Nezgep : Başa takılır. Hem sE hem de başa takılan bEgEve saçları tutmaya yarar. Eski TEk motifleri ile işlidir.

Yengil : Nezgep’ in çene altından geçen parçasıdır. Dört bağdır. TEk motifleri ile sElEE.

BEgE: Nezgep’ in EtEe örtEolarak takılır. Nezgep’ in ön işlemesini kapatmaz iki kenarı oyalı olan bEgEbEEcEten yapılır.

Yakalı Gömlek : Ketenden yapılan gömlek yakası da eski TEk motifleri ile sElEE , yaka ilik altını diye adlandırılan ve yakayı birbirine tutturan bir altın lira ile tutturulur.

Altıparmak ܁EEtek : Göyneğin Eerine giyilir, ayak bileklerine kadar uzundur. ceket yerine geçen E etek yırtmaçlı olup Kırmızı -Sarı renkte olanına Fındıklı, Bordo renginde ince çizgili olanına ܁EEtek denir.

Darabulus veya YE Kuşak : Bele takılır. Özelliği elbiseyi tutturmak ve kadını dolgun göstermek içindir. İpekten yapılmıştır.

Peşkir : KuşaEn Eerine tutturularak cep görevini gören bir önlEtE.

Paçalı İşlemeli Don :Ketenden (BEEcEten) yapılır. Ayak bileklerine gelen yerleri nezgep’ e olduğu gibi işlemelidir. Bacağa giyilir.

YE Çorap : Koyun yEEden yapılır. Az görEmesine rağmen işlemeli olanları da vardır.

Çarık : Ayağa giyilen dana derisinden yapılmış ayakkabılardır.

Erkeklerde ise; bayanlara oranla daha sade bir kıyafet göze çarpar. Ayakta çarık ve yE çorap, belde kuşak gömlek ve yelekten oluşan kıyafet ile bacağa zıpka denilen bir tE şalvar giyilir.
—————————————————-

AYANCIK göynek yakaları İŞLEMELERİ hakkında bilgi
14/2/2009
Kategori: AYANCIK GOYNEK YAKALARI EL ISLEMELER hakkinda bilgi , Moda

Günümüzde kullanılmadığı için yok olmaya başlayan el işlemeleri kolay taşınabilen,üretilen ve kullanılabilir ürünler üzerine uygulanan, pazarlanması ancak verilecek bir eğitim ile mümkün olabilir.
Eğitim;Bireylerin ve toplumun sosyal gelişmesini hızlandıran,ekonomik kalkınmasını destekleyen,milli kültür değerlerini koruyan,geliştiren,nesilden nesile aktaran,milli birlik ve bütünlüğünü sağlayan faaliyetlerden biri ve belki de en önemlisidir.
Kültürel ve tarihsel zenginlikle beraber,bozulmamış bir doğal yapıya sahip olan Sinop ilinde el sanatları oldukça gelişmiştir.El dokumacılığı ve el işlemeleri yanında,bıçakcılık gibi değişik el sanatları da mevcuttur.
Eski dönemlerde hazır giyim olmadığı için giyim ve ev içi ihtiyaçları karşılamak amacıyla keten life,lif ipliğe,iplik dokumaya,dokumalar giyime ve eşyaya dönüştürülmüş,keten dokumalar serin tutması ve teri emmesi nedeniyle daha çok iç giyimde kullanılmıştır. İç giyim de , kadın göynekleri , yakasına işleme yapılarak süslenmiştir.

Sinop ili Boyabat ilçesi el dokuması Boyabat çemberi ile pekişir. Ayancık ilçesi Ayancık keteni ile,Durağan ilçesi mahrama ile çok ünlüdür.

Ayancık ilçesi merkezinde ve köylerinde,keten el dokuması üzerine çeşitli işlemeler yapılmaktadır. Göynek yakaları,don paçası ve başlık üzerine yapılan işlemeler iç giyimi süslemek amacıyla yapılmıştır.

Göynek yakaları üç farklı şekilde işlenmektedir halk arasında oya yaka,yüzlü yaka ve sökme yaka olarak adlandırılır.